Jeroen van Marwijk, cabaretier

Ik zag en hoorde Van Marwijk bij P&W (1/3) onbeschaamd onzin debiteren: links=goed&slim, rechts=slecht&dom, een rechtse denktank is een contradictio in terminis. Van dat niveau. Ik kon er niet om lachen.

Een cabaretier moet voor eigen publiek hel & verdoemenis preken. De gesel erover. Kennelijk toch te protestants, de voorkeur gaat meer richting Rome en dat is preken voor eigen parochie. Maar dat werkt niet, dat zet niemand aan het denken en verandert niets.

Van Marwijk overtuigt niemand, omdat zijn medegelovigen al overtuigd zijn en andersgelovigen zich niet laten overtuigen.

In zijn programma stelt de cabaretier dat het knieschot van Wilders komt. "Kritisch" als Van Marwijk is, stelt hij bij dit voorstel van Wilders huishoudelijke vragen: "Moet het slachtoffer in opkomst daarbij zitten of staan? Is er een dokter/ambulance bij? Komen de slachtoffers daarna in de bijstand?".

Wilders wil inderdaad een harde aanpak van de misdaad en dat in het uiterste geval op benen wordt geschoten. Maar over een knieschot heeft hij het zelf niet gehad. Van de kant van P. en W. geen correctie.

Van Marwijk zou zich als cabaretier de vraag kunnen stellen waarom hij tegen beter weten in liegt, waarom zijn publiek zo graag belogen wil worden, hoe hij als juwelier in het leven zou staan, waarom voorstellen van Wilders zo vaak letterlijk worden genomen (vanwaar die symboolblindheid) en waarom en waardoor de één ziet wat de ander niet ziet en omgekeerd? Dat geeft cabaret van niveau en brengt Nederland verder.

rkh, 13-03-2012

Een vals geloof

"Ik heb twee keer in het ziekenhuis gelegen, vrij ver van de wereld. Nu heet dat geloof ik comazuipen.", aldus Hans Spekman in de Pers van 12/3.

De tweede zin is merkwaardig. Wil de voorzitter van de PvdA misschien een slag om de arm houden om niet nu of later op onwaarheid te worden betrapt?

Nee, want Spekman weet natuurlijk donders goed dat wat hij in zijn jeugd deed nu comazuipen heet. Hij liegt hier en hij weet dat hij liegt. Het is interessantdoenerij, zoals iemand die -na een paar maand Amerika- veinst plots de Nederlandse taal niet meer machtig te zijn. Maar het is meer.

Waarom dus dat "Nu heet dat geloof ik comazuipen"?

We komen verder door ons af te vragen hoe hierop te reageren. Daartoe nodigt Spekman ook nadrukkelijk uit. Hij vraagt om instemming.

Je kunt bevestigen: "Ja, dat noemen we inderdaad comazuipen". Dit is het verwachte en gewenste antwoord.

Je kunt ook Spekman met een vraag ontregelen: "(Vertel eens Opa Hans,) Hoe heette comazuipen dan vroeger?". Het antwoord doet er al niet meer toe.

"Ik geloof dat het (tegenwoordig/nu) zus en zo heet" is -volgens mij- een stijlfiguur. Die stijlfiguur wordt gebruikt om de eigenlijke kwestie (comazuipen en zijn kwalijke gevolgen) om te buigen tot iets onbenulligs (Wat is de precieze benaming? Hoe werd het vroeger genoemd?). Zo wordt de ernst uit het gesprek gehaald. En dat is de ware reden voor de krompraat.

rkh, 12-03-2012

Albayrak betrapt

Nebahat Albayrak is gevoelig voor het verwijt deloyaal te zijn (en wie niet). Een opmerking over het bezit van twee paspoorten* ziet zij als een aanval op haar persoon. Wilders maakte daar een kwestie van bij haar aantreden als staatssecretaris. Opwinding en verontwaardiging alom. Aan de loyaliteit van Albayrak mag niet getwijfeld worden. Een dubbel paspoort is geen probleem.

Maar bij P&W zei Albayrak zelf -een paar jaar terug- voor 100% Turks te zijn (en voor 100% Nederlands). Toch mag etniciteit in de strijd om de macht in de PvdA geen rol spelen.

Het ligt allemaal zo gevoelig dat -bij mijn weten- geen journalist in ernst de voor de handliggende vraag durft te stellen of een Nederlandse minister-president met een Turkse nationaliteit eigenlijk wel kan. Het journaille laat het wederom in ééndracht afweten uit angst ook zelf voor fascist of protofascist te worden uitgemaakt. Terwijl ongetwijfeld het merendeel van de bevolking zo'n minister-president echt niet ziet zitten.

Tegen Frènk van der Linden vertelde Albayrak op de eerste verkiezingsbijeenkomst: "Wij -met de familie- vlogen terug. Samen met hem.". De familie vloog naar Turkije om daar de pater familias eigenhandig te begraven, wiens laatste wens het was naast zijn moeder te liggen.

"Wij vlogen terug". Waar is dus Albayrak thuis? In Turkije zou ik denken. Hiermee laat Albayrak zich aardig in de kaart kijken. De meester-interviewer hoorde het niet of wilde het niet horen. P&W had het fragment (27/2). Maar ook daar was de "freudiaanse verspreking" niet opgevallen.

* De term "dubbel paspoort" verhult aardig. Let op het enkelvoud.

rkh, 08-03-2012

De moraal van Ons Soort Mensen

Had Mohammed B. -de moordenaar van Theo van Gogh- de doodstraf moeten krijgen? Het antwoord van Theodor Holman daarop is: "Ja, vond ik gevoelsmatig. Nee, dacht ik rationeel en dat was dus mijn antwoord." ( Parool 3/3).

Volgens mij spreekt Holman hier onzin en is hij niet oprecht.

Uitgaande van een principe als "Gij zult niet doden" kan streng logisch "afgeleid" worden, dat B. niet de doodstraf moet krijgen. Dat heet "waarderationaliteit". Maar mij lijkt, dat ook premissen van alle emotie moeten zijn ontdaan.

Vandaar dat ik zeg (i.t.t. Holman), dat het juist rationeel is om vóór de doodstraf te zijn, omdat immers de maatschappelijke kosten de baten (ruimschoots) overstijgen. Wanneer hart, hoofd en onderbuik* de doodstraf willen, wat weerhoudt Holman ervan dit dan te zeggen? Het geweten? Het is moeilijk voor te stellen, dat dat knaagt als Mohammed hangt.

Holman zegt Mohammed niet dood te willen, omdat Ons Soort Mensen (OSM) zoiets niet zegt. Ook Lifestyle is een bron van moraal. Holman moet bepaalde dingen zeggen op straffe van excommunicatie. Dat maakt zijn uitspraak begrijpelijk en dus kennelijk tot op zekere hoogte rationeel.

* Het is wel grappig dat dezelfde mensen die anderen het hebben van onderbuikgevoelens verwijten als voos en vies tegelijkertijd een manicheïstische tweedeling van lichaam/ziel, goed/kwaad afwijzen.

rkh, 05-03-2012

Fact free politics

Een jaar terug hoorde ik voor het eerst de uitdrukking "fact free politics". Wie in de politiek zomaar iets zegt, krijgt dit als verwijt naar het hoofd geslingerd. Nu behoort de uitdrukking tot het standaard-repetoire van elke weldenkende Nederlander.

Tijden veranderen: fact free politics mag weer. Het is nu (ook) een aanbeveling. Politici wordt aangeraden niet in te gaan op "boodschappenlijstjes" en niet mee te doen aan quizzen. Ook deze aanbevelingen worden deel van het politieke discours. Met als gevolg geen vragen meer in politieke interviews over de prijs van een casino wit en de hoogte van schulden.

De verschuiving van verwijt naar aanbeveling heeft alles te maken met de verwerking van het trauma Cohen. De teloorgang van Cohen moet worden verklaard. Hij struikelde over feiten, dus dan maar vóór een politiek zonder feiten. Natuurlijk wordt dat niet "fact free politics" genoemd, maar gebracht onder het kopje "Geen boodschappenlijstjes", "Geen quizzen".

Met terugwerkende kracht wordt Twan Huys als schuldige aangewezen. Bij hem stamelde Cohen immers voor het eerst: "Nee, de precieze cijfers over de nationale schuld heb ik niet paraat. Maar die schuld is fors." (vrij naar Cohen). De media hebben het gedaan, die stellen nare vragen.

Sommigen vinden het van leiderschap getuigen wanneer een "overhoring" en public wordt geweigerd. Gelukkig kan nog altijd de ironische vraag gesteld worden: "Maar we doen toch niet aan fact free politics?!".

rkh, 02-03-2012

Wildersproof

De PvdA is op zoek naar een nieuwe fractievoorzitter annex partijleider (voor zolang als dat duurt). In elk praatprogramma is de vraag of de kandidaten wel tegen Wilders zijn opgewassen. Wie Wildersproof is, kan omgaan met onfatsoen en weet Wilders op argumenten te bestrijden.

Hier wordt dus geframed: 1. het onfatsoen zit bij Wilders en 2. Wilders' ideeën zijn abject (want anders zou weerlegging of afwijzing geen morele noodzaak zijn).

Kandidaat Plasterk zegt Wilders wel te kunnen hebben. Hij lust Wilders rauw. Plasterk blijft dus in dit frame hangen van "Wilders=onfatsoen&immoraliteit".

Ik vind zijn reactie onverstandig. Want wie zichzelf en zijn partij een hoge moraliteit toedicht (ook al is dat indirect), maakt zich kwetsbaar* én het kan toch niet zo zijn dat een tegenstander alleen maar abjecte ideeën heeft, dat Wilders helemaal geen punt heeft. Ik vrees dat van de onvrede en het ongemak nog maar bitter weinig is begrepen.

Het ware verstandiger en origineler geweest, wanneer Plasterk had gezegd: "Waar nodig bestrijden we Wilders, waar mogelijk trekken we samen op"**. Hij was dan niet in het bekende frame gestapt dat ons in een gepolariseerd Nederland niets verder brengt.

Zo'n reactie past ook meer bij Plasterk.

* Jan Marijnissen tegen Bert Koenders: "Flapdrol".

Kok over Balkenende: "Schoothondje van Bush".

** 29/2 Lutz Jacobi blijkt het met me eens te zijn.

rkh, 28-02-2012

Waarom we gelijk willen krijgen

Sjeik Al-Haddad -geliefd bij studenten van de VU- wil niet aan één tafel met een ongesluierde vrouw. In het programma "De halve maan" verlaat de presentatrice dan ook de tafel. Vanaf de kantlijn gaat zij halverwege toch met hem in discussie. Zijn man en vrouw niet gelijk? Hebben man en vrouw niet dezelfde rechten?

Nou, de imam vindt van niet. Ieder zijn plaats (overeenkomstig de goddelijke ordonnantiën, zeg ik dan maar). Competitie tussen de geslachten is uit den boze.

Bij P&W van 21/2 is de presentatrice -zelf belijdend moslima, maar niet meer gehoofddoekt- nog steeds boos. Ze vindt dat de imam geen antwoord heeft. Ze vindt zijn verhaal over (on)gelijkheid flinterdun. Vreemd, want dan is er toch een antwoord.

Columniste Nausicaa Marbe hoorde ik voor de radio zeggen dat de imam geen argumentatie heeft en dat het verhaal elke logica ontbeert*. Het enige dat Marbe hiermee duidelijk maakt, is dat ze het met de sjeik niet eens is.

Waar komt die onbedwingbare behoefte aan etiketteren (geen antwoord, flinterdun, geen argumentatie, onlogisch en "haatimam") en wegzetten vandaan? Ik denk dat dit evolutionair moet worden begrepen. Een gemeenschap kan alleen als gemeenschap bestaan als waarden en normen worden gedeeld. Daarom worden afwijkende meningen uiteindelijk niet getolereerd.

De feitelijke onmogelijkheid van Eenheid in verscheidenheid hebben de dames goed begrepen, ondanks dat ze onzin spraken. Dat mag kennelijk als het gaat om een hoger goed.

* In de Balie (het derde bedrijf in dit verhaal) schoof halverwege Ebru Umar aan. De imam bleef zitten en ging met haar in discussie. Je kunt zeggen dat is inconsequent van de imam, maar je kunt ook zeggen dat hij uit beleefdheid bleef zitten.

rkh, 26-02-2012